Hartaanvallen van Groningse verzetsstrijders
Vandaag Bij hevige gebeurtenissen als oorlogen, aardbevingen of een spannende voetbalfinale zijn er altijd meer mensen die bezwijken aan een hartaanval. In bijna alle gevallen gaat het dan om mensen die al kwetsbaar waren. De exacte oorzaak is nu verklaard door Amerikaanse wetenschappers.
1944-1945 De Tweede Wereldoorlog kunnen we wel beschouwen als een hevige gebeurtenis die mensen kwetsbaar maakt voor een hartaanval. Van de verzetsstrijders die zijn geregistreerd in de Groningse systeemkaarten, overlijden er acht aan een hartaanval. Drie daarvan overlijden gelukkig (lang) na de oorlog. Klaas Rengenier Datema, Egbert Kruize, Menco Rein Mulder en Pieter Roelf Roelfsema overleven de oorlog echter niet omdat hun hart het begeeft. De situaties waarin dat gebeurt, verschillen nogal: Datema en Roelfsema overlijden in een cel, Kruize op weg naar huis nadat hij is afgekeurd voor de Arbeitseinsatz. Jarig Beetsma overlijdt tragisch genoeg kort na de bevrijding.
Groninger Archieven, toegang 2183: Systeemkaarten van verzetsbetrokkenen (OVCG), alfabetisch geordend.
april 17th, 2009 at 10:06
Hallo Raymond,
Bij toeval ben ik op je opmerkingen gestoten.
Meneer Beetsma is niet kort na de bevrijding overleden aan een hartaanval. Pas omstreeks 1955 mogelijk zelfs nog later. Hij was van Groningen na een vergadering onderweg naar huis in Emmen en is midden in de nacht dood aangetroffen in zijn auto ergens op de Hondsrug. Het was nog de oude weg Groningen-Emmen.
Jarig Beetsma was tijdens de oorlog leraar aan de Chr. ULO in Zuidhorn. Na de oorlog heeft hij de MO-akte Engels behaald en werd leraar aan het CHr. Lyceum te Emmen. Ik ben geboren in 1944 en kan hem mij nog zeer goed herinneren uit Zuidhorn. In 1952 heb ik met mijn ouders tijdens een vakantie hen nog bezocht in Emmen.
Beetsma moet in het verzet zeer nauw samengewerkt met Scholten een collega van hem, de derde leraar aan de ULO - mijn vader was hoofd - en Compaan en Slings. (Scholten is niet opgenomen in het systeem, hij is na de oorlog Gereformeerd predikant geworden art.8) Compaan is hem opgevolgd aan de ULO.
Compaan was eerder onderwijzer aan de Chr. Lagere School aan de Gast in Zuidhorn. Slings was het hoofd van deze school.
Verder heb ik Riek Sennema goed gekend. Luth uit Zuidhorn is omstreeks 1950 verongelukt met zijn motor bij het spoorwegviaduct. Dijkstra uit Zuidhorn kan ik niet precies thuisbrengen, waarschijnlijk landbouwer aan de Oostergast.
Ik mis Jouke Bosma in het systeem, volgens mijn moeder was hij zeer belangrijk in het verzet in de omgeving van Hoogkerk en Zuidhorn. Zijn broer werd door NAZI’s vermoord. Hij heeft zich dit bijzonder aangetrokken omdat zijn broer door zijn bemiddeling bij het verzet betrokken werd. Bosma was landbouwer onder Zuidhorn, later woonde hij te Noordhorn, buurman, hij was secretaris van de grondkamer. Vanuit zijn kantoor aan de grote markt hebben wij enkele keren het vuurwerk op 28 augustus kunnen zien. Bosma was meerdere jaren voorzitter van het Schoolbestuur, lagere School en ULO. Een zeer wijs en evenwichtig man. Zeer goed bevriend met mijn ouders.
De razzia waarbij Kalk uit Grijpskerk dodelijk verwond werd was niet op 23 november maar op 13 november 1943. Hij trachtte ontvluchten via de serre van zijn huis en werd in de tuin geraakt. Mijn vader is in die nacht gearresteerd en zat in de vrachtwagen toen op hem geschoten werd. Kinderen van Kalk waren later leerlingen van mijn vader. Mijn vader is na enige dagen vanaf het Schortingshuis naar Amersfoort gebracht en vandaar naar Vught. Hij heeft gevangen gezeten tot 19 september 1944.
Met vriendelijke groet,
Meinderd de Vries
april 19th, 2009 at 19:48
Tja, zo zie je maar weer dat je niet altijd kunt afgaan op de gegevens die je in de archieven vindt, of in de online ontsluiting daarvan. Dat is nu eenmaal wel de belangrijkste bron van Alledaags Archief. Dank voor de toevoeging en de interessante details.
Groet,
Raymond Uppelschoten
Alledaags Archief